Vardem de püsee visinsacarina de sodio-un di püsee vècc dolcificant artificiai del mund, descuvert per caso in del 1879 de un ricercadur che lavurava süi derivà de catram del carbon. In del ültim secul e mezz, chestu sostitut del zücher cun zero calori g’ha truvà la sò strada en tanti bevand dietetich, dolcificant per tavul, produt del forn e anca prudot farmaceutich. Eppure, nonostant la soa longa storia, poc aditiv alimentar hann scatenad tanta ansia publega e polemega scientifega. Per pressapoc 50 agn, la question se la sacarina la causa el canqer l’è restada ind la ment dei consumador, dei regolador e dei professionista sanitari. Donca, cosa disen i prœuf? Separem i fats de la pagura e i mit de la biolojia molecolar.

L’urigin de la pagüra per la sicureza del sacarin pœu vèss tracciada a un stüdi famus - e famus mal capì - fatt al principi di an ‘70. I ricercadur g’han alimentà i ratt de laboratori cun dosi straordinariament volt de sacarina, istess a consumar centinaia de latt de bicarbonat de soda al dì per an. I resultads hann mostrad qe i rats mas’c, in particolar, hann desvilupad un aument statistegament significativ dei tumor de la vessiga. Chesta descuverta l’è stada fada di titul in del mund. Durant la nott, la sacarina l’è passada de vèss un aiut dietetic innocu a un suspett carcinogen. In risposta, l'aministrazion amerigana dei aliments e dei medexine l'ha pensad de vietar-l completament, e el govern canades l'ha impost un viet temporaneo. A la fin, la lej dei Stats Unids la domandava qe tuts i prodots qe contegniven la sacarina portaven un'eticheta de avertiment qe la diseva qe el dolcificant l'era stait demostrad de causar el canqer ind i animai de laboratori. Per una jenerazion de consumador, qella etiqeta de atenzion gialla l'è diventada sinonim de ris'c e tante persone hann bandonad la sacarina a favor de alternative plussee nœve comè l'aspartam o la sucralosa.

Però, la scienza l’è minga statich. Menter i ricercadur se approfondivan en i stüdi süi ratt, g’han cumincià a notar di inconsistenz sconcertant. Perqè domà i rats mas’c hann desvilupad dei tumor, e perqè i rats femine o i rats de tuts duu i sess hann miga mostrad qell efet qì? Perché i tumur sun cumpars sultant a nivell de dosi masif che g’havevan no somejanza cunt i mudei de consum del òmm? Qei domande qì hann portad a una nœva onda de studi mecanisteg ind i agn '80 e '90, e i resposts hann rimodellad fondamentalment la nostra comprension de la segureza de la sacarina.
La descuverta ciav la s’è rivelada una peculiarità fisiolojega unega dei rodidor. L’urina del rat mas’c la contegn una volta concentrazion de una proteina specifega ciamada alfa-globulina, qe la se trœv miga ind l’urina umana indipendentement del jener o de l’etaa. Quand qe la sacarina l’è presenta ind la vessiga a concentrazion voltessime, la se lega cont qella proteina qì per formar precipitads cristallin microscopeg. Qei cristai picinin qì agissen comè grans de sabla affilads, e irita cronegament el rivestiment delicad de la pared de la vesciga. Durant tanti mes de esposizion continua, qella irritazion persistenta qì la scatena una proliferazion cellular riparativa, qe, ind un quai cas, la porta a la fin a una cressida canceroga. In oltre parolle, el canqer ind i rats l’è miga stait causad de la sacarina qe l’altera diretament l’ADN, un segn classeg de un carcinojen jenotosseg, ma plutost de un’irritazion fisega, dipendenta dei proteine qe l’è completament specifega del rat mas’c.
Chichinscì l’è el punt crucial: l’urina del òmm, maschil o feminil, g’ha minga tal proteina. De conseguenza, la vessiga umana la pœl miga formar qei precipitads de cristal qì, importa no quanta sacarina se consuma. L'intrega via biolojega qe la porta al canqer ind i rats l'esist semplixement miga ind la nostra speça. Chesta l’è minga una questiun de regolaziun de la dosi o de estrapolaziun statistich; l’è una diferenza fondamental in de la biochimich. Quand qell mecanism qì l’è stait stabilid, el consens scientifeg l’ha començad a cambiar dramategament.
Sü la bas de chesti prœuf semper püsee grand, i principai autorità sanitari global g’han rivisità i luur conclusiun precedent. Ind el 2000, el Programa Nazional de Tossicolojia dei Stats Unids l'ha scancellad uficialment la sacarina de la soa lista de potenziai carcinojen, recognossend qe i dats dei rats g'haveven no relevanza per la salut umana. In del stess temp, l’Agenzia Internaziunal per la Ricerca sul Cancher (IARC), che prima g’haveva clasificà la sacarina cuma “posibilment cancerogen per i òmm” (Grupp 2B), l’ha riclassificada cuma “minga clasificàbil cuma cancerogen del òmm” (Grupp 3) {nissun servizi uman cun categuria sufficient ris’c. L'Autorità Europea per la Sicureza Alimentar (EFSA) l'ha fait la soa revision completa e l'ha dichiarad in manera inequivoca qe i prœve disponibei confermen no nissun ligam intra la sacarina e el canqer ind i vesser uman. Anca l'Istitut Nazional del Canqer dei Stats Unids l'ha publegad dei studi epidemiolojeg qe hann seguid grands popolazion ind i dexene de agn, e l'ha trovad miga un aument del ris'c de canqer a la vessiga intra i utilizador de la sacarina rispet ai utilizador miga.
Donca, cun chesti rassicuranz autoritari, podemo vèss sicür: la sacarina l’è minga un cancerogen del òmm, e l’è segür per el consum nurmal e de tüt i dì. El panich di an ‘70 se basava sü un onest errur scientifich che dopu l’è stà currètt de una scienza püsee bòn. L’è inscì che la tossicologia duvaria funziunar -l’è una disciplina che se autocorregg che impara di sò errur e raffina i sò conclusiun quand che nassen nœuf prœuf.
Dit chest, “sicür” significa no “illimità”. Ind el mond de la segureza alimentar, ogni sostanza la g’ha un limit olter al qual anca i composts innocu diventen dannœs. Bef troppa aqua en un cuurt periud pœu causar un’iponatremia fatal; troppa vitamina A la pœu dannegiar el fidegh; tropp sal pœu aumentar la pressiun arterial a livei periculus. L’istess principi l’è valid per i dolcificant. Recognusend qest, i organ de regolamentazion internazionai hann stabilid un apport quotidian acetabel (ADI) per la sacarina-un nivell qe al pœl vesser consumad tuts i dì ind una vita senza ris’c per la salut notevol. L’EFSA fissa l’ADI a 9 mg per chilogramm de pes corporeo, menter el Comitat Espert Congiünt de la FAO/OMS süi Aditif Alimentar (JECFA), el sò standard l’è adutà de tanti pais cuma la Cina, recomanda un interval un pooch püsee cunservadur de 0-5 mg per chilogramm.
Per mett chesti numer en un cuntest prategh, cunsidera un adult de 60 kg. Sotta el standard JECFA püsee sever, el limit quotidian superiur de chela persuna l’è de 300 mg de sacarina de sodi. Una lattina standard de 355 mL de cola senza zücher de solet g’ha minga püsee de 100 mg de sacarina (despess mes’cià cun olter dolcificant). Chestu significa che g’he vœur de consumar almenu tri latt cumplet de tal bicarbonat de soda tüt i dì, senza eceziun, sultant per avvicinass al limit de sicureza-e anca alura, g’he vœur ancamò denter del ADI, senza superarlo. En realtà, la magiur part di gent che duperan la sacarina el fan en quantità parècc püsee piscinin -un o dü pachett de dolcificant de tavul in del caffè o en una bevanda dietetich ocasional. Goder de una bicarbonata de soda zero-caluri una volta al mes l’è luntan de vèss dannusa; l’è, segond tüt i standard scientifich d’incœu, un fatur trascurabil in de la salud cumplesiva.
Inolter, per i individui cun diabet o per quei che gestisen el luur pes, la sacarina ofrir un strüment prezius per redüss el consum de zücher e de calorì senza sacrificar la dolcezza. Ind un’era indov qe l’obesitaa e el sindrom metaboleg inn cris sanitarie global, l’utilizazion judiziosa de dolçants miga nutritiv comè la sacarina la pœl contribuir a una conformitaa dietega meiora. La ciav, cuma cun tüt i ròbb, l’è la moderaziun e la scernida informada-minga pagüra basà süi stüdi süi animai vècc.
En conclusiun, la storia de la sacarina l’è un ricurd putent che la scienza se evolv e che un singul stüdi -soratüt chel che interesa dosi estrem en mudei animai-duvaria minga vèss cunsiderà cuma parolla final sü la sicüreza del òmm. Incœu, dopu decenn de indagen rigoros, savèm che la sacarina l’è minga un cancerogen per i òmm. El so ris'c de canqer a la vessiga se aplica esclusivament ai rats mas'c dovuda a una proteina qe semplixement g'hem miga. Donca la volta sucesiva che te rivi a bef una cola dietetica o te sparzi un dolcificant in del tè, pœdet fàl cun sicureza, sapend che i prœuf sun stà esaminà a fond e el verdett l’è ciar: la sacarina, se duperada denter di limit racumandaa, l’è sicüra. E chest l’è minga sultant parlà dolz-l’è la scienza.

